“Hoài niệm là thứ đồ chơi, ta càng lớn lại càng không chán”.
Mười Năm – Đen Vâu.
Lần đầu tiên mình nghe thấy câu hát này có lẽ vào khoảng 2019 – 2020. Bắt đầu nghe chỉ thấy đồng cảm. Đến bây giờ, 2026, đã qua 6 năm, càng lúc mình lại càng thấy ngấm ý nghĩa của câu hát này.
Chúng ta ngày một trưởng thành, tiến lên phía trước, mọi thứ đang lùi lại phía sau, đồng nghĩa với điều đó là có nhiều thứ chỉ còn lại trong hoài niệm.
Mình không rõ mọi người khi nhớ về quãng thời gian tuổi thơ, thì có thì gì đọng lại trong ký ức. Với mình thì nhiều lắm. Những người bạn mà đến giờ đã không còn nhớ rõ khuôn mặt, những khoảnh khắc vụt qua nhanh như một ánh sao băng. Những mùa hè ở bên gia đình, có buồn vui, lại có hờn giận.
Một trong số những điều vẫn còn đọng lại trong tâm trí mình, ấy là thứ mùi vị của tuổi thơ, khi mà còn vô tư lự không phải suy nghĩ gì nhiều. Không có những sáng vội vã đến cty, vừa gõ phím vừa cắn vội miếng bánh mỳ, hay uống vội cốc cafe đắng ngắt.
Trẻ con mà, “đòn đau nhớ lâu, miếng ngon nhớ đời”.
Cái ngày xa xưa ấy, vật giá cũng rẻ lắm. Năm ngàn đồng một cái bánh mỳ pate ngậy vị thơm mùi tiêu, hai ngàn đồng một bát cháo sườn quẩy sánh ngọt. Lớn hơn chút nữa, thì mười nghìn một bát mỳ tôm chanh với chút xíu thịt bò khô đo đỏ, cái màu mà nhìn qua cũng biết là màu thực phẩm nhuộm quá tay.
Cơ mà bánh mỳ pate và cháo sườn vẫn là hai món mình hay ăn nhất.
Cháo sườn quẩy và những ngày gió đông
Cháo sườn quẩy thường bán trong căng tin trường học. Mình nhớ trong đó có cháo sườn, bánh mỳ trứng, và mỳ tôm. Bát cháo cũng không lớn lắm, dạng bát sành rẻ tiền, lượng cháo cũng đủ cho đám học sinh lót dạ. Bát cháo của mình bao giờ cũng lấy nhiều ớt nhiều tiêu nhất, đỏ rực, ấm áp hết cả lòng cả dạ.
Bạn tưởng tượng xem, một đám học sinh với chiếc mũi đỏ lên vì lạnh, tụm năm tụm ba bên chiếc bàn nhựa, hay nép bên dưới khung cửa tránh gió. Cả lũ đều đang ôm bát cháo sánh mịn, hơi nóng bốc lên mờ cả cặp đít chai dày cộp. Vừa ăn vừa xuýt xoa, cảm thấy gió mùa đông bắc ngoài kia cũng không đáng sợ lắm.
Lớn hơn một chút, có một cô hay quẩy đôi quang gánh vào trong khu tập thể nhà mình bán cháo. Chiếc đòn tre kẽo kẹt, chứa đứng cả thu nhập của một gia đình. Nồi bên trái là cháo trai thơm nức mũi, nồi bên phải là cháo sườn sóng sánh, thoảng qua miếng thịt vụn nhừ tơi. Đầu đòn gánh treo thêm nào là rau nào là quẩy.
Cứ quãng 5h chiều là cô đến, giá thì mình không nhớ rõ nữa rồi, nhưng cũng không đắt, ai ăn bao nhiêu tiền thì cô bán bấy nhiêu. Nhưng bọn trẻ con xuống mua, cô thường sẽ múc nới tay hơn một chút. “Ăn nhiều cho mau lớn nha con”. Đến giờ khu tập thể vẫn vậy, nhưng không còn gặp cô gánh cháo vào bán nữa.
Đôi lúc cũng thèm thuồng cái vị cháo ngày xưa.
Bánh mỳ pate, xúc xích bì đỏ và thằng nhóc
Nếu như cháo sườn là món mình hay ăn trong căng tin trường, thì bánh mỳ pate lại mà món mình hay tự thưởng cho bản thân. Ngày ấy, mỗi thứ năm lịch học của đám mình chỉ có hai tiết, tức là khoảng 8h30 đã được về. Mình sẽ ghé qua quầy bánh mỳ ở góc phố Trần Hưng Đạo với Phan Chu Trinh mua lấy 1 ổ.
Nói là quầy, thực ra chỉ là một cái lò nhỏ, quây lại bằng tấm sắt mỏng manh để tránh gió lùa. Bên trên là nồi pate ấm áp, tỏa ra thứ hương thơm đẫy đà, ngầy ngậy. Bên dưới là lò nướng bánh mỳ. Cô bán hàng tay nhanh thoăn thoắt, rạch một đường dọc thân bánh, lại múc một muỗng pate nóng hổi phết vào trong, không quên rẩy thêm vài hạt gia vị cho đậm đà. Bên trên lớp pate nóng hổi ấy, là vài lát chả mỏng dính, hoặc vài lát thịt xíu đậm ngũ vị hương, vừa mới thái xong vẫn còn đang tươm mỡ.
Ngày ấy vẫn chưa có các loại xúc xích thịnh hành như bây giờ, chủ yếu chỉ là xúc xích bì đỏ. Cái thứ xúc xích trộn giữa thịt xay và mỡ vụn, vị nhàn nhạt xen lẫn với một chút tiêu. Từng lát từng lát được xếp bên trên, kẹp giữa cái nóng của bánh mỳ vừa nướng xong, với cái nóng của pate và thịt xíu, dần mềm ra, dẻo quánh, quện lại với nhau thành thứ mùi vị khó quên.
Vừa làm cô vừa hỏi: “Có ăn rau ớt không con?”. Đương nhiên rồi, làm sao có thể thiếu đi được những lát dưa chuột xanh biếc, một chút cà rốt đỏ, đu đủ trắng ngâm chua giải ngấy.
Mình ở thời điểm đó, chỉ cao ngang quầy, hít hà mùi hương của bánh mỳ, của thịt và pate, chỉ đợi cô làm xong là cắn một miếng thật to cho bõ thèm. Nhưng cũng đôi khi mình dằn lại, chạy thật nhanh về nhà, chui tọt vào ổ, vừa tránh rét vừa nhâm nhi món ăn yêu thích.
Hương vị trong ký ức, bình yên trong hiện tại
Đến giờ mình vẫn ưa thích hai món ăn này, chỉ tiếc là dù có ăn nhiều hàng quán khác nhau, cái vị xưa cũ cũng không còn nữa. Cháo sườn bây giờ, để chiều lòng thực khách khác nhau, cho thêm nào là nấm, nào là ruốc, rồi lại thịt băm. Mình không có ý rằng đây là những kết hợp kỳ lạ, chỉ là nó không còn giống với những gì trong ký ức. Xúc xích bì đỏ giờ cũng ít thấy, thật may chỉ là ít, không phải là biến mất hoàn toàn. Vẫn có vài hàng quán giữ lối bánh truyền thống, với pate hầm nhừ, thoảng vài lát mỡ, với xúc xích bì đỏ quen thuộc, thịt xíu, chả giò…
Thỉnh thoảng nhung nhớ, mình lại nấu một nồi cháo sườn nhỏ. Đủ hai người ăn. Nhà có hai người, một người nướng bánh, một người pha trà, một người nấu ăn, một người rửa bát.
“Có cánh hoa nào không tàn
Có giấc mơ nào không tan
Hát để tâm tư vén màn
Thả mình xuôi với mây ngàn
Lòng mình vẫn chưa ngăn nắp
Nhìn lại buồn vui tháng năm
Một đời này ta sẽ có mấy lần mười năm”
Mười Năm – Đen Vâu.
by “Gã Marketing sợ vợ – Chuyện. Stories”